Overthinking, czyli jak sobie radzić z nadmiernym myśleniem?
Jakub Frankiewicz
- 2025-01-04
- Psychologia
Spis treści
Add a header to begin generating the table of contents
Codzienny stres, szybkie tempo życia oraz ogrom informacji i bodźców sprawiają, że nierzadko tracimy kontrolę nad tym, co dzieje się w naszej głowie, w wyniku czego nasze myśli stają się chaotyczne i przytłaczające. Zjawisko to nosi nazwę „overthinking”, a polega właśnie na nadmiernym, nieustannym, niekontrolowanym myśleniu i mentalnym analizowaniu. Jak możemy odnaleźć w sobie spokój i nauczyć się kontrolować natłok myśli? Jakie techniki wspierają psychiczną równowagę i pomagają skutecznie radzić sobie z nadmiernym analizowaniem? Czy cisza we własnej głowie naprawdę jest możliwa?
Wątpliwości i czarne scenariusze
Pragnienie rozwoju często zmusza nas do opuszczania strefy komfortu, wrzucając nas w wir zupełnie nowych obowiązków, ludzi i miejsc. Piętrzące się przed nami wyzwania mogą wzbudzać w nas obawy i rodzić wątpliwości, które czasem prowadzą do mentalnej analizy każdej sytuacji. Pojawiają się myśli: ,,Czy na pewno zrobiłem to dobrze? Może mogłem wtedy zachować się inaczej? A co, jeżeli oni sobie pomyślą, że…” Jak dowodzą w swoich badaniach Simon i Wang (2021), stres związany z nowymi wyzwaniami często skutkuje wątpliwościami we własne kompetencje i niską samooceną, co może prowadzić do zwiększenia poziomu stresu, napięcia i niechcianych myśli.
Warto również zauważyć, że tendencja do mentalnych prób przygotowania się na to, co najgorszego może przynieść przyszłość (tzw. „czarne scenariusze”), może również prowadzić do pogorszenia nastroju i ogólnego stanu psychicznego. Jest to zgodne z wynikami badań Garlanda i Fredericksona (2019), którzy dowiedli, że intensywne rozmyślanie o negatywnych scenariuszach może zwiększać nasilenie objawów depresyjnych i lękowych. Co można z tym zrobić? Starajmy się świadomie dostrzegać, kiedy tracimy kontakt z teraźniejszością i wracajmy do „tu i teraz”. Pomóc w tym może koncentracja na odczuciach płynących z ciała, na własnym oddechu czy szczegółach z najbliższego otoczenia, jak wygląd pokoju, dźwięki czy zapach.
Perfekcjonizm i problemy z podejmowaniem decyzji
Nadmierne analizowanie bywa także blokadą w podejmowaniu decyzji, osłabiając naszą motywację i generując niepokój. Zgodnie z badaniami autorstwa Deci i Ryana (2020), osoby, które mają wysokie oczekiwania wobec siebie, szczególnie te perfekcjonistyczne, są bardziej skłonne do odkładania ważnych decyzji z obawy przed popełnieniem błędu. W związku z powyższym, Green i Wilson (2019) sugerują, że osoby przytłoczone własnym perfekcjonizmem mogą odnieść korzyść z wdrożenia drobnych zmian, takich jak elastyczne podejście do swoich standardów i nieco większa wyrozumiałość wobec siebie i własnej niedoskonałości. Takie działania mogą zredukować presję związaną z nadmiernym kontrolowaniem efektów swoich działań, co automatycznie przełoży się na mniejszą ilość niechcianych myśli i wątpliwości. Pamiętajmy bowiem – nasze decyzje nie muszą być tymi idealnymi. Jak zauważa Brown (2018), „błędy to naturalna część rozwoju, a tolerancja na własne potknięcia może paradoksalnie zwiększyć naszą produktywność i pewność siebie”.
Kontrola – czy na pewno muszę się tym martwić?
Perfekcjonizm i potrzeba kontroli często idą w parze. Badania przeprowadzone przez Millera i Rose (2020) wykazują, że osoby o wysokiej potrzebie kontroli często doświadczają większego poziomu stresu i napięcia psychicznego. Miller i Rose sugerują, że samo uświadomienie sobie swojej potrzeby kontroli może pomóc zredukować niepokój. Warto sobie w takiej sytuacji zadawać pytania typu: „Czy rzeczywiście muszę kontrolować tę sytuację?” , ,,Czy na pewno mam realną kontrolę nad przebiegiem tego zdarzenia?” lub „Co mogłoby się stać, gdybym odpuścił?”. By pozbyć się natłoku niechcianych myśli, koncentrujmy się na tych aspektach sytuacji, na które realnie mamy wpływ, odpuszczając to wszystko, co znajduje się poza naszą kontrolą.
Podsumowanie
Nadmierne myślenie to częsty problem, który w obliczu codziennych wyzwań może negatywnie wpływać na nasze samopoczucie i zdolność podejmowania decyzji. Przeciwdziałanie temu zjawisku wymaga świadomej pracy nad ograniczaniem myśli, które wzbudzają w nas lęk i napięcie. Skupienie się na chwili obecnej, uświadomienie sobie własnej skłonności do perfekcjonizmu i odpuszczenie kontroli nad tym, czego nie możemy zmienić, może przynieść ulgę i spokój. Kluczem do lepszego samopoczucia jest elastyczne podejście do własnych standardów i wyrozumiałość wobec siebie.
O nas
Witaj w Instytucie Myśli, miejscu stworzonym z myślą o Twoim dobru psychicznym i emocjonalnym. Niezależnie od tego, czy borykasz się z problemami emocjonalnymi, czy szukasz wsparcia w trudnych sytuacjach życiowych, jesteśmy tu, by Ci pomóc.
Ostatnie artykuły
- All Post
- Bez kategorii
- Psychologia
- Psychoterapia
