Trudności emocjonalne i wyzwania społeczne w okresie dojrzewania
Nikola Drąg
- 2024-11-19
- Psychologia
Okres dojrzewania niesie ze sobą liczne wyzwania, które wpływają na zdrowie psychiczne i emocjonalne młodych ludzi. Psychologia rozwojowa wskazuje, że jednym z głównych wyzwań jest dążenie do autonomii, poszukiwanie tożsamości i budowanie relacji rówieśniczych. Młodzież coraz częściej mierzy się z wymaganiami otoczenia, presją na sukces oraz problemami związanymi z mediami społecznościowymi. W dobie internetu samoocena jest szczególnie krucha, a potrzeba akceptacji – silna, co znacząco wpływa na kondycję emocjonalną młodych ludzi i ich postrzeganie siebie.
Presja społeczna i media społecznościowe
Dzisiejsza młodzież doświadcza coraz większej presji, by osiągać wysokie wyniki edukacyjne, spełniać oczekiwania i wyznaczać ścieżkę kariery. Media społecznościowe, mimo ich potencjalnie pozytywnej roli, często nasilają presję na bycie „idealnym” oraz potęgują lęk przed niepowodzeniem. Idealizowane wizerunki zamieszczane na Instagramie czy TikToku, a także pokazywanie tylko „najlepszych chwil”, prowadzą do częstego porównywania się z innymi. Zjawisko to wywołuje poczucie niedoskonałości i spadek samooceny, co wpływa negatywnie na psychikę dorastającej młodzieży.
Młodzi ludzie czują potrzebę akceptacji, która w mediach społecznościowych jest silnie powiązana z liczbą polubień i obserwujących. Badania wykazują, że młodzież mierząca się z presją „medialnych” oczekiwań wykazuje wyższy poziom lęku, depresji i problemów z koncentracją. Rosnące wymagania związane z wyglądem fizycznym, sukcesem oraz popularnością mogą prowadzić do chronicznego stresu i poczucia porażki, szczególnie gdy młodzi porównują się do niedoścignionych wzorców. Zdaniem badaczy, media społecznościowe to jedno z głównych źródeł problemów psychicznych młodzieży w XXI wieku (Twenge, 2020).
Cyberprzemoc: zagrożenie online
Anonimowość i łatwość nawiązywania kontaktów w internecie przyczyniły się do rozwoju cyberprzemocy, która jest jednym z poważniejszych zagrożeń dla młodzieży. Problem ten obejmuje różne formy przemocy emocjonalnej i psychicznej, takie jak wyśmiewanie, zastraszanie czy publikowanie kompromitujących materiałów. Ofiary cyberprzemocy doświadczają lęku, depresji, niskiej samooceny, a w skrajnych przypadkach nawet myśli samobójczych. Badania pokazują, że młodzież, która pada ofiarą tego rodzaju prześladowań, ma większą skłonność do izolacji i objawów depresyjnych (Sourander et al., 2010).
Rodzice i nauczyciele często mają trudność w rozpoznaniu cyberprzemocy, ponieważ przemoc ta dzieje się w sferze, do której dorośli mają ograniczony dostęp. Aby przeciwdziałać jej skutkom, eksperci zalecają szerzenie wiedzy o cyberprzemocy, edukację dzieci i młodzieży na temat bezpieczeństwa w sieci oraz promowanie otwartego dialogu w rodzinach. Programy prewencyjne w szkołach, skupione na rozpoznawaniu zagrożeń oraz radzeniu sobie z emocjami, mogą również przyczynić się do ochrony zdrowia psychicznego młodzieży.
Problemy z obrazem ciała i zaburzenia odżywiania
Adolescencja to okres, w którym młodzież, a szczególnie dziewczęta, zwracają dużą uwagę na wygląd fizyczny, co może prowadzić do zaburzeń obrazu ciała i problemów z odżywianiem. Zjawisko to jest ściśle związane z presją wywieraną przez media, zarówno tradycyjne, jak i społecznościowe. Idealizowane standardy urody oraz wyidealizowane wizerunki mogą wywoływać frustrację i poczucie, że własne ciało jest niedoskonałe. Efektem jest ryzyko zaburzeń odżywiania, takich jak anoreksja, bulimia czy ortoreksja, czyli obsesja na punkcie „zdrowego jedzenia”.
Intensywne porównywanie się z innymi, szczególnie z osobami o wyidealizowanym wyglądzie, może prowadzić do obniżonej samooceny, a następnie do rozwijania szkodliwych nawyków żywieniowych. Niska samoocena i trudności z akceptacją własnego ciała mogą być reakcją na niedoścignione wzorce piękna. Niestety, zaburzenia odżywiania mają poważne konsekwencje zdrowotne i mogą prowadzić do trwałych problemów fizycznych, a nawet zagrażać życiu (Smink, van Hoeken & Hoek, 2012).
Poszukiwanie autonomii i konflikty z rodzicami
Dążenie do samodzielności i poszukiwanie własnej drogi to istotne aspekty rozwoju w okresie adolescencji. Młodzi ludzie coraz częściej odczuwają potrzebę podejmowania niezależnych decyzji, co może prowadzić do konfliktów z rodzicami. Młodzież testuje swoje granice, a rodzice często postrzegają to jako bunt, co może wywoływać napięcia i nieporozumienia. Rodzice, starając się zapewnić dziecku bezpieczeństwo, czasem stosują kontrolę, co przez młodzież bywa odbierane jako ograniczenie ich wolności.
Badania wykazują, że rodzice stosujący nadmierną kontrolę ryzykują osłabieniem więzi z dzieckiem, co może skutkować oddaleniem się młodzieży i wycofaniem się z relacji rodzinnych. Z kolei brak jasnych granic i brak przewodnictwa może prowadzić do ryzykownych zachowań. Kluczem jest znalezienie równowagi – rodzice mogą wspierać autonomię dziecka, jednocześnie ustalając rozsądne zasady. Otwarty dialog oraz empatyczne słuchanie pozwalają młodzieży rozwijać się w bezpiecznym, wspierającym otoczeniu (Smetana, 2011).
Rodzice, którzy wykazują gotowość do negocjacji i dialogu, wspierają dziecko w osiąganiu dojrzałości emocjonalnej i społecznej. Takie podejście wspomaga budowanie poczucia bezpieczeństwa i zaufania w relacjach rodzinnych. Konflikty, które są naturalnym elementem dorastania, mogą być konstruktywne, jeśli prowadzą do lepszego zrozumienia i wzmacniania więzi rodzinnych.
Skutki wyzwań dorastania dla zdrowia psychicznego
Presja związana z sukcesem, problemy z obrazem ciała, cyberprzemoc oraz konflikty rodzinne mogą się kumulować, powodując narastające trudności emocjonalne i psychiczne u młodzieży. W efekcie dorastający mogą doświadczać zaburzeń lękowych, depresji, problemów z odżywianiem oraz zachowań buntowniczych. Badania wskazują, że zdrowie psychiczne młodzieży w dużej mierze zależy od wsparcia, jakie otrzymują od rodziny i bliskich, a także od ich własnych umiejętności radzenia sobie z emocjami i stresem.
Rodzice mają ogromny wpływ na ochronę zdrowia psychicznego swoich dzieci, oferując im wsparcie emocjonalne i tworząc bezpieczne otoczenie, w którym młodzież może wyrażać swoje emocje i problemy. Rozmowy te mogą pomóc młodym ludziom zrozumieć siebie i swoje potrzeby, a także stanowić pierwszy krok do poszukiwania profesjonalnej pomocy w razie potrzeby. Otwarta komunikacja oraz empatyczna postawa rodziców mogą chronić młodzież przed rozwojem poważniejszych zaburzeń psychicznych oraz pomóc im lepiej zrozumieć własne emocje i potrzeby.
O nas
Ostatnie artykuły
- All Post
- Bez kategorii
- Psychologia
- Psychoterapia
