Wsparcie dla osób bliskich chorych onkologicznie
Nikola Drąg
- 2025-07-02
- Psychoterapia
Choroba nowotworowa w rodzinie stanowi poważne wyzwanie emocjonalne i organizacyjne dla bliskich pacjenta. Członkowie rodziny często pełnią rolę opiekunów, zapewniając wsparcie emocjonalne i praktyczne choremu, a jednocześnie zmagając się z własnym stresem i lękiem o życie bliskiej osoby. Badania pokazują, że opiekunowie pacjentów onkologicznych są grupą narażoną na znaczne obciążenie psychiczne – zaburzenia depresyjne i lękowe występują u nich istotnie częściej niż w populacji ogólnej (Hu i in., 2023). Celem niniejszego artykułu jest omówienie, jak wspierać osobę dorosłą chorą na nowotwór – poprzez właściwą komunikację i obecność – oraz jak dbać o własną równowagę psychiczną jako opiekun, w oparciu o najnowsze badania naukowe.
Wsparcie emocjonalne pacjenta i komunikacja
Bliski opiekujący się pacjentem onkologicznym odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu choremu poczucia bezpieczeństwa i wsparcia emocjonalnego. Jakość wsparcia społecznego otrzymywanego przez pacjenta istotnie wpływa na jego przystosowanie do choroby oraz jakość życia – silne wsparcie łączy się z lepszym funkcjonowaniem emocjonalnym chorego, natomiast brak wsparcia może nasilać objawy lęku i depresji. Podstawowym elementem pomocy ze strony bliskich jest aktywne słuchanie z empatią. Chory potrzebuje możliwości swobodnego wyrażenia swoich obaw, smutku czy złości; uważna obecność bliskiego przynosi mu ulgę i zmniejsza poczucie osamotnienia. Należy unikać bagatelizowania problemów pacjenta czy zbyt pochopnego pocieszania. Ważniejsze jest zaakceptowanie emocji chorego i zapewnienie o swojej gotowości do pomocy. Taka postawa buduje zaufanie i poczucie wsparcia.
Szczera, ale taktowna komunikacja na temat stanu zdrowia i rokowań również ma ogromne znaczenie. Badania sugerują, że otwarte rozmowy o chorobie – w tym o możliwościach leczenia i nawet o zbliżającej się śmierci – mogą przynieść korzyści obu stronom. W rodzinach podejmujących takie dialogi obserwuje się mniejszy dystres psychiczny bliskich po zgonie pacjenta (Haaksman i in., 2024). Ważne jest jednak respektowanie indywidualnych różnic: część pacjentów pragnie otwarcie mówić o swoich obawach związanych z umieraniem, podczas gdy inni wolą koncentrować się na bieżącym leczeniu i życiu codziennym. Opiekun powinien okazywać gotowość do rozmowy na trudne tematy, ale nie narzucać ich, jeśli chory nie jest na to gotowy. Zaleca się przekazywanie prawdziwych informacji (we współpracy z lekarzem) w sposób dostosowany do możliwości pacjenta. Należy unikać zarówno zbyt brutalnego komunikowania złych wieści, jak i fałszywej nadziei – informacje powinny być dawkowane z wyczuciem i zawsze łączone z zapewnieniem chorego o niezmiennym wsparciu ze strony rodziny.
Równowaga między wspieraniem a dbaniem o siebie
Osoby wspierające pacjentów onkologicznych często koncentrują całą uwagę na potrzebach chorego, zaniedbując własne zdrowie i dobrostan. Tymczasem długotrwały stres opiekuna może prowadzić do wypalenia oraz zaburzeń nastroju. Opiekunowie pacjentów z nowotworem są istotnie bardziej narażeni na depresję i inne problemy psychiczne niż osoby bez takiego obciążenia (Hu i in., 2023). Dlatego kluczowe jest, aby osoby wspierające dbały również o siebie. W praktyce oznacza to znalezienie balansu między opieką a własnym życiem prywatnym. Opiekun powinien starać się wygospodarować czas na odpoczynek – sen, regularne posiłki, aktywność fizyczną – oraz korzystać ze wsparcia innych (np. pomoc pozostałych członków rodziny w opiece nad chorym). Nie należy odczuwać winy z powodu chwil poświęconych sobie; regeneracja sił pozwala lepiej wspierać chorego.
Korzystne bywa także sięganie po pomoc zewnętrzną. Udział w grupach wsparcia dla rodzin lub skorzystanie z poradnictwa psychoonkologicznego może ułatwić radzenie sobie z emocjami. Wykazano, że interwencje edukacyjne i terapeutyczne dla opiekunów istotnie poprawiają jakość ich życia oraz zdrowie psychiczne (Chow i in., 2023). Dla niektórych opiekunów ważną rolę pełni również sfera duchowa. Czerpanie siły z religii lub ogólnie rozumianej duchowości może dawać poczucie sensu i ukojenia. Wsparcie tego rodzaju należy jednak dostosować do indywidualnych przekonań – dla osób niewierzących bardziej odpowiednie będą inne formy pomocy.
Podsumowanie
Opieka nad bliskim chorym na raka wymaga ogromnej odporności psychicznej. Rodzina dostarcza pacjentowi niezbędnego wsparcia emocjonalnego i praktycznego, lecz nie może zapominać o własnym dobrostanie. Utrzymanie równowagi między troską o chorego a dbaniem o siebie jest warunkiem skutecznego, długotrwałego wspierania pacjenta. Wyniki badań z zakresu psychoonkologii potwierdzają, że oprócz pacjenta również jego opiekunowie powinni otrzymywać odpowiednie wsparcie psychologiczne. Najlepszą pomocą dla osoby chorej jest bowiem obecność bliskiego, który sam pozostaje w dobrej kondycji psychicznej i dzięki temu może lepiej towarzyszyć pacjentowi w zmaganiach z chorobą.
O nas
Ostatnie artykuły
- All Post
- Bez kategorii
- Psychologia
- Psychoterapia
